“İnsandaki temel çatışma nefis, akıl ve kalp arasındadır”


İlm-i Nefs ve Modern Psikoloji Diyoloğu’nun üçüncüsü İbn Haldun Üniversitesi Başakşehir kampüsünde gerçekleşti. İbn Haldun Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Recep Şentürk ile Psikoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Medaim Yanık, “Nefsin Mertebeleri ile Akıl ve Duygu İlişkisi” konusunu ilm-i nefs ve modern psikoloji perspektiflerini mukayese ederek ele aldı. İbn Haldun Üniversitesi’nin sosyal medya hesaplarından canlı olarak yayınlanan programda Prof. Şentürk, İlm-i nefse göre insandaki temel çatışmanın insanın nefsiyle, aklı ve kalbi arasında olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Şentürk, “İslam medeniyetinde insan, çok katmanlı bir varlık olarak algılanıyor. Bedeni ve bilinci var. Bilincin üzerinde de ruh ve kalp veya nefis olarak isimlendirdiğimiz üçüncü bir katman daha söz konusu. Bu üçüncü katman da kendi içinde değişimlere uğruyor, onun da mertebeleri var. Dolayısıyla modern psikoloji anlayışına göre çok daha dinamik bir insan sureti ortaya çıkmış oluyor. Bunun en altında nefs-i emmmare mertebesi var. İnsan, nefisten kendisine gelen emirlere itaat ediyor, asla itiraz etmiyor. Sosyal bilimlerin incelediği insan, ilm-i nefse göre nefs-i emmare mertebesinde olan insandır.” şeklinde belirtti.

“Zihnin akıl yürütme, düşünme süreçleri üzerine odaklanmış özel bir alanı var”

Prof. Dr. Medaim Yanık ise akıl veya duygunun psikolojinin zihin çalışmasındaki en temel meselelerden bir tanesi olduğunu vurguladı. Yanık, “Psikolojinin kendi içindeki gelişiminde bir zihin teorisi olarak bir dönem davranışcıl ön plana çıkmış, daha sonra buna tepki olarak zihnin işleyişinde düşüncenin yeri üzerine bir odaklanma dönemi çıkmış. Şu anda odak meselelerden bir tanesi duygu. Duygunun insan zihnindeki yeri ve insanın ruhsal dünyasındaki yeri, insan ilişkilerindeki yeri üzerinden duygu, çok merkezi bir meselede. Davranış, bilme, biliş ve duygu. Şu anda psikoloji teorisinin en güçlü iki noktası biliş akıl üzerinden ve duygu üzerinden yürüyen şey. Zihnin akıl yürütme, düşünme süreçleri üzerine odaklanmış özel bir alanı var.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Yanık, “İnsan zihni çok katmanlı olmayabilir ama bu basit olduğu anlamına gelmez. Şu anda modern psikolojinin zihin kuramında düşüncenin oldukça yoğun araştırılmış bir alanı var. Modern psikolojinin incelikli araştırması ve ürettiği bilgi kayda değer. Bir insanın otuz yıl boyunca bütün dünyayı dolaşarak temel insan duygularını dökümente etmesi ve bunların birikimiyle oluşan bir araştırmanın çok kıymetli olduğu kanaatindeyim.” dedi.

“Diyaloğumuzun amacı, ilm-i nefs ve modern psikolojinin birbirlerinden haberdar olması”

İlm-i nefs ile modern psikoloji arasında bir diyalog sağlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Şentürk, insandaki duygu ve düşüncelerden çok, nefis diye isimlendirilen katmanı değerlendirdi. Prof. Şentürk, “Nefis konusundaki literatür psikologlar tarafından bilinmiyor olabilir ama bu yok olduğu anlamına gelmiyor. Genelde bu literatürü ya İslam felsefecileri çalışıyorlar ya da mutasavvuflar ele alıyorlar. Bu anlamda bu diyaloğun neticesinde ilm-i nefs ve modern psikoloji birbirlerinden haberdar olacak.” şeklinde konuştu.

Prof. Şentürk, “İhtiyaçları sonsuz olan, mal kazanma hırsı içinde olan, iktidarı ele geçirmeye çalışan, cinsel şehvetleriyle yönlendirilmeye çalışılan insanı, nefs-i emmare seviyesindeki insan olarak görüyoruz ve bu insan tabiatı değildir diyoruz. İnsan bunu aşmakla yükümlüdür. İlm-i nefse göre insan tabiatı nefs-i mutmaine ile ortaya çıkar.” dedi.

 

İlm-i Nefs ve Modern PsikolojiMedaim YanıkOnur ProgramıRecep Şentürk

Yıldız (*) işareti olan alanlar zorunludur